Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima na srpskom, engleskom i jezicima nacionalnih manjina

U okviru obeležavanja Međunarodnog dana ljudskih prava, 10. decembra 2024. godine, Ministarstvo za ljudska i manjinska prava i društveni dijalog objavilo je Univerzalnu deklaraciju o ljudskim pravima na srpskom i engleskom jeziku, kao i na brojnim jezicima nacionalnih manjina koje žive u Republici Srbiji.

Publikacija sadrži prevod Univerzalne deklaracije na 22 jezika nacionalnih manjinaUniverzalna deklaracija o ljudskim pravima na srpskom, engleskom i jezicima nacionalnih manjina koje žive u Srbiji, i to: albanskom, bošnjačkom, bugarskom, bunjevačkom, grčkom, hebrejskom, mađarskom, makedonskom, nemačkom, poljskom, romskom, rumunskom, ruskom, rusinskom, slovačkom, slovenačkom, ukrajinskom, hrvatskom, crnogorskom i češkom jeziku.

Ovaj temeljni dokument, donet u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija 1948. godine, sadrži 30 članova, koji se odnose kako na građanska i politička prava, tako i na ekonomska, socijalna i kulturna prava. Prvi član navodi da se sva ljudska bića rađaju slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima, obdarena razumom i svešću i treba jedni prema drugima da postupaju u duhu bratstva.

Srbija je višenacionalna zajednica koja svoje nacionalne manjine smatra bogatstvom i to sa ponosom ističe. U duhu Univerzalne deklaracije, Srbija svojim manjinama Ustavom i zakonima garantuje jednakost i prava koja pripadaju i svim drugim građanima zajedničke države.

U pogledu brojnosti, teritorijalne raspoređenosti, nivoa integracije u društvo ili razvijenosti nacionalne infrastrukture, nacionalne manjine u Republici Srbiji su veoma različite. Tako, na primer, među izuzetno malobrojne nacionalne zajednice spadaju Poljaci, Grci, Jevreji, sa svega nekoliko stotina pripadnika, dok su među najbrojnijima Mađari, Bošnjaci i Romi, sa više od po sto hiljada pripadnika.

Srbija, pored toga, spada u evropske zemlje sa najvećim brojem susednih zemalja, čak osam, i svaka od tih zemalja ima svoju nacionalnu manjinu u Republici Srbiji. U isto vreme, pripadnici čak 10 nacionalnih manjina u Srbiji imaju matične države u Evropskoj uniji (Mađari, Slovenci, Hrvati, Bugari, Poljaci, Česi, Rumuni, Nemci, Slovaci i Grci) što ih može učiniti sponom i mostom ka evropskim integracijama Republike Srbije.

Radi ostvarenja prava na samoupravu u kulturi, obrazovanju, obaveštavanju i službenoj upotrebi jezika i pisma, pripadnici nacionalnih manjina mogu izabrati svoje nacionalne savete. Pripadnici 23 manjinske zajednice konstituisali su svoje nacionalne savete: Albanci, Aškalije, Bugari, Bunjevci, Bošnjaci, Vlasi, Goranci, Grci, Egipćani, Mađari, Makedonci, Nemci, Poljaci, Romi, Rumuni, Rusi, Rusini, Slovaci, Slovenci, Ukrajinci, Hrvati, Crnogorci i Česi. Izvršni odbor Saveza jevrejskih opština Srbije po zakonu obavlja funkciju nacionalnog saveta.

Nacionalne manjine u Srbiji, pored prava koja su Ustavom zagarantovana svim građanima, imaju i svoja kolektivna prava koja im omogućavaju da odlučuju o pojedinim pitanjima u vezi sa njihovom kulturom, obrazovanjem, informisanjem i službenom upotrebom jezika i pisma, u skladu sa zakonom. Njihov rad i razne aktivnosti imaju podršku iz budžeta.

Objavljivanjem Deklaracije o ljudskim pravima na jezicima nacionalnih manjina, Ministarstvo je želelo da, i na ovaj način, potvrdi opredeljenosti i politiku Vlade Republike Srbije koja ide u pravcu pozitivnog priznanja i punog poštovanja pripadnika nacionalnih manjina u Republici Srbiji, očuvanja i afirmacije njihove posebnosti, kulture i identiteta, kao i podrške integraciji u društvo.

Univerzalana Deklaracija o ljudskim pravima na srpskom, engleskom i jezicima nacionalnih manjina